الشيخ محمد تقي التستري ( مترجم : سيد علىمحمد موسوى جزايرى )

152

قضاء أمير المؤمنين على بن أبى طالب ( ع ) ( قضاوتهاى امير المؤمنين ع ) ( فارسي )

كار بردن نظريهء احتماليش ، آيا نمىداند « كلاله » به معناى برادران و خواهران پدر و مادرى و پدرى تنها و مادرى تنها مىباشد ؟ كه خداى تعالى فرموده : « يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ » « 1 » . « از تو اى رسول ! دربارهء ( برادران و خواهران ) فتوا خواهند ، بگو خداوند شما را دربارهء « كلاله » فتوا مىدهد اگر مردى از شما بميرد و از براى او فرزندى نباشد و خواهرى داشته باشد از براى آن خواهر است نصف تركهء ميت » . و مراد از خواهر در اين آيه خواهر پدر و مادرى و يا پدرى تنهاست ؛ زيرا فقهاء اتفاق دارند كه در صورتى خواهر نصف تركه را ارث مىبرد كه پدر و مادرى و يا پدرى تنها باشد . و در جاى ديگر مىفرمايد : « وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ » « 2 » . « و اگر مردى يا زنى و ارثى بجز برادر و يا خواهرى نداشته باشد هر يك از آنان يك ششم سهم مىبرند » . و نيز فقهاى اماميه اتفاق دارند در اين كه تفصيل بين يك ششم در صورت تنهايى و يك سوّم در صورت تعدد اختصاص دارد به خواهر و برادر مادرى « 3 » . بنابراين ، لفظ « كلاله » در قرآن مجيد بطور صريح در برادر و خواهر پدر و مادرى و پدرى تنها و مادرى تنها استعمال شده و به كار بردن رأى در موردى است كه نصّ شرعى وجود نداشته باشد ، و به همين جهت امام - عليه السلام - فرموده : چقدر از رأى خود بىنياز است . مؤلّف : همان گونه كه ابو بكر معناى « ابّ » و « كلاله » را نمىدانسته ، همان

--> ( 1 ) - سورهء نساء ، آيهء 175 . ( 2 ) - سورهء نساء ، آيهء 11 . ( 3 ) - ارشاد ، مفيد ، ص 107 .